Rynek produktów OTC w Europie Środkowo-Wschodniej odporny na recesję

przez | 26/08/2009

W 2008 r. rynek produktów OTC w Europie Środkowo-Wschodniej wzrósł o około 26%, osiągając wartość 9,2 mld euro. Jak wynika z najnowszego raportu firmy badawczej PMR pod tytułem „OTC market in Central and Eastern Europe 2009. Comparative analysis and development forecasts for 2009-2011”, w 2009 r. rynek ten rozwijał się będzie w tempie około 8%.

8% wzrost rynku w 2009 r.

W ciągu ostatnich kilku lat gospodarki krajów Europy Środkowo-Wschodniej (Rosji, Polski, Ukrainy, Bułgarii, Rumunii, Węgier, Czech, Słowacji, Słowenii i Chorwacji) rozwijały się bardzo dynamicznie. Korzystna sytuacja ekonomiczna i wzrost płac, a co za tym idzie bogacenie się społeczeństwa, jak również zmiany w stylu życia, które prowadziły do większego zainteresowania zdrowiem i wyglądem zewnętrznym były motorami rozwoju rynku produktów OTC w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. W 2008 r. rynek ten, zgodnie z szacunkami PMR, wzrósł o 26% do wartości 9,2 mld euro.

Światowy kryzys ekonomiczny wpłynie jednak negatywnie na konsumpcję produktów OTC w najbliższym czasie wskutek ograniczania wydatków na produkty, które nie są niezbędne do codziennego funkcjonowania. Na rynku farmaceutycznym oznacza to mniejsze wydatki na leki OTC i suplementy diety. W niektórych krajach w regionie, jak na przykład na Ukrainie, rynek produktów OTC może w 2009 r. zanotować nawet negatywne tempo wzrostu. „Pomimo tego, prognozujemy, że cały rynek produktów OTC w regionie wzrośnie w 2009 r. o około 8%, do 10 mld euro. Wynika to w dużej mierze z faktu optymistycznych danych napływających w rynku rosyjskiego, gdzie rynek produktów OTC wzrośnie w 2009 r. o kilkanaście procent” wyjaśnia Monika Stefańczyk, , główny analityk rynku farmaceutycznego w PMR, współautorka raportu. W pierwszej połowie 2009 r. rynek leków OTC w Rosji wzrósł o 28% w rublach. W euro rynek rozwinął się o około 6%, natomiast w dolarach odnotował 8% spadek1. Dynamiki wzrostu rynku w walutach zagranicznych wynikają jednak z niekorzystnych kursów walutowych, stąd nie odzwierciedlają rzeczywistego tempa wzrostu rynku. Pokazuje to, że pomimo światowego kryzysu finansowego Rosjanie wciąż skłonni są kupować produkty OTC stosunkowo często, a rynek powinien rozwijać się dynamicznie również w kolejnych miesiącach 2009 r.

Rosja największym rynkiem w regionie

Jak wynika z szacunków PMR, w 2008 r. blisko połowa wartości rynku OTC w regionie Europy Środkowo-Wschodniej została wygenerowana przez Rosję. Polska była drugim największym rynkiem w regionie, z udziałem na poziomie około 22%. Udział ukraińskiego rynku OTC w rynku OTC w regionie wyniósł około 10%, podczas gdy dla Czech odsetek ten oscylował na poziomie 6%.

Brak standaryzacji regulacji dotyczących dystrybucji

Jednym z czynników, który ma wpływ na rozwój rynku produktów OTC, są regulacje dotyczące dystrybucji tej grupy produktów w poszczególnych krajach. „Chociaż w niektórych państwach w regionie dopuszczona jest sprzedaż pozaapteczna i internetowa leków OTC, to apteki pozostają głównym kanałem dystrybucji dla tej grupy produktów. Wynika to z preferencji konsumentów, którzy wolą nabywać leki OTC w miejscach, gdzie mogą również uzyskać poradę farmaceuty odnośnie ich stosowania” wyjaśnia Agnieszka Stawarska, analityk rynku farmaceutycznego PMR, współautorka raportu. Dodatkowo, sprzedaż internetowa może również nie zyskać popularności dla dużej liczby leków OTC, z powodu wielu czynników: braku zaufania do tego kanału dystrybucji, przyzwyczajeń konsumentów i wreszcie zbyt małej liczby użytkowników internetu w niektórych krajach.

W żadnym z analizowanych krajów Europy Środkowo-Wschodniej nie występują restrykcje dotyczące sprzedaży suplementów diety w kanałach pozaaptecznych. Produkty te bowiem podlegają pod prawo żywieniowe, a nie pod prawo farmaceutyczne. Regulacje dotyczące pozaaptecznej sprzedaży leków OTC są bardziej restrykcyjne, chociaż różnią się one w zależności od krajów. W żadnym z państw w regionie nie jest dozwolona sprzedaż pozaapteczna wszystkich leków OTC. Najbardziej liberalne prawno jest na Węgrzech, gdzie 390 marek leków OTC może być sprzedawane poza aptekami.

W większości krajów Europy Środkowo-Wschodniej nie jest również dozwolona sprzedaż internetowa leków OTC. Najbardziej liberalnymi są w tej dziedzinie Polska i Czechy, gdzie zdecydowano się dopuścić do sprzedaży internetowej wszystkie leki OTC. W Polsce sprzedaż online leków OTC została umożliwiona z dniem 1 maja 2007 r., natomiast w Czechach odpowiednie regulacje weszły w życie w styczniu 2008 r.

Uwagi metodologiczne:

Prognozy na lata zostały przygotowane przy uwzględnieniu średniego kursu euro w stosunku do waluty lokalnej za rok 2008 r., co lepiej odzwierciedla rzeczywisty wzrost rynku. Dane historyczne bazują na rocznych kursach wymiany (euro do waluty lokalnej).

Wartość rynku produktów OTC obejmuje 10 państw. Dla Rosji, Ukrainy, Polski, Rumunii, Bułgarii, Węgier oraz Czech wliczono rynki leków OTC i suplementów diety, z wyłączeniem pozaaptecznego rynku suplementów diety w Rosji, który jest niedostatecznie monitorowany, a co za tym idzie, niemożliwy do dokładnego oszacowania. Dla Chorwacji i Słowenii wliczono rynki leków OTC. Dla Słowacji wliczono cały rynek produktów OTC.