Nadmiar regulacji bankowej kosztuje

przez | 04/06/2009

Z najnowszego raportu przygotowanego w ramach programu Ernst & Young Sprawne Państwo wynika, że koszty administracyjne banków w 2008 roku wyniosły blisko 360 mln zł, rok wcześniej prawie 332 mln zł, natomiast w 2006 roku ponad 303 mln zł. Zdaniem ekspertów dane te są alarmujące. Wysokie koszty biurokratyczne nałożone przez ustawodawcę i ponoszone przez banki, są przenoszone na klientów. W rezultacie ich wpływ odczuwa zarówno gospodarka kraju jak i przeciętny Polak.

Na całym świecie coraz częściej pojawiają się opinie o nadmiarze oraz złej jakości przepisów regulujących funkcjonowanie firm i instytucji. Przedsiębiorcy podkreślają, że prawo zamiast ułatwiać działalność gospodarczą, bardzo ją utrudnia, wprowadzając do firm zbyt wiele obowiązków biurokratycznych. Międzynarodowe badania wskazują na wyraźny związek niskich obciążeń biurokratycznych w danym państwie, z wyższym poziomem rozwoju gospodarczego i wyższą dynamiką jego wzrostu.

Jedną z najsilniej uregulowanych gałęzi gospodarki na całym świecie jest system bankowy – twierdzi dr Radosław Zubek, wykładowca z London School of Economics i dyrektor ds. badań w programie Ernst & Young Sprawne Państwo. – Liczne obowiązki biurokratyczne nakładane na instytucje finansowe przez prawo generują wysokie koszty. Negatywne konsekwencje zbyt dużej, dyktowanej przepisami prawa biurokratyzacji w bankach odczuwają wszyscy.

Autorami raportu programu Sprawne Państwo „Biurokracja na bank: koszty obowiązków biurokratycznych polskich regulacji bankowych” są Janusz Paczocha, dr Wojciech Rogowski, dr Paweł Kłosiewicz oraz Wojciech Kozłowski. Eksperci przeprowadzili badanie wśród 26 banków prowadzących działalność w Polsce. W grupie tej znalazły się banki komercyjne oraz banki spółdzielcze. Autorzy przeanalizowali koszty administracyjne w 2006 roku, wynikające z 3 aktów prawnych generujących największe obciążenia finansowe dla banków – ustawy Prawo bankowe, ustawy o NBP oraz ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych.

Z raportu wynika, iż łączny koszt biurokratyczny tylko tych trzech ustaw wyniósł w 2006 roku 303,74 mln zł, co stanowi 1,6% nieodsetkowych kosztów działania banków. W instytucjach z przewagą kapitału polskiego największy, bo aż 74% udział w ogólnych kosztach administracyjnych, generuje ustawa Prawo bankowe. Z kolei, w przypadku banków z większościowym kapitałem zagranicznym największe 41% obciążenie powoduje ustawa o NBP.

Średni koszt administracyjny wynikający z realizacji obowiązków nakładanych przez wszystkie 3 przeanalizowane przez nas ustawy w przeliczeniu na jeden bank komercyjny wyniósł 3,74 mln zł – tłumaczy Janusz Paczocha, pracownik Narodowego Banku Polskiego. – W przypadku banku spółdzielczego wielkość tego obciążenia wyniosła 0,12 mln zł. Z tytułu realizacji ustawy Prawo bankowe bank komercyjny ponosił średnio w 2006 r. koszty  w wysokości 2,53 mln zł, a spółdzielczy 78 tys. zł. Realizacja ustawy o NBP kosztowała bank komercyjny średnio 1,18 mln zł, bank spółdzielczy 39 tys. zł. Ustawa o listach zastawnych i bankach hipotecznych natomiast powodowała średni koszt w banku hipotecznym w wysokości 263,7 tys zł.

Ponad 2/3 biurokratycznych kosztów działalności banków powoduje wykonywanie przepisów ustawy Prawo bankowe. Spośród przepisów tej ustawy, dla banków komercyjnych, najbardziej kosztowny był obowiązek nieodpłatnego udzielania określonych informacji objętych tajemnicą bankową na żądanie uprawnionych podmiotów zewnętrznych. Wśród regulacji zawartych w ustawie o NBP najwyższe koszty  w bankach komercyjnych powodował obowiązek przekazywania na żądanie NBP danych niezbędnych do oceny sytuacji finansowej banków i sektora bankowego – wyjaśnia Wojciech Rogowski, pracownik Instytutu Ekonomicznego NBP. – Przepis ten okazał się być największym obciążeniem finansowym również dla banków spółdzielczych tyle, że w ich przypadku powoduje on konieczność przekazywania na żądanie NBP danych niezbędnych do ustalania polityki pieniężnej i okresowych ocen sytuacji pieniężnej państwa. Jeśli zaś chodzi o ustawę o listach zastawnych  i bankach hipotecznych, dotyczącą wyłącznie działalności banków hipotecznych, najwyższe koszty wynikały z obowiązków związanych  z emitowaniem hipotecznych listów zastawnych.

Sektor bankowy jest największą częścią systemu finansowego w Polsce. Jego aktywa w 2006 roku stanowiły ok. 67% polskich aktywów finansowych ogółem.  W bankach zdeponowanych jest blisko 50% oszczędności polskich gospodarstw domowych. Ponadto banki należą do największych podmiotów gospodarczych  w naszym kraju. Duże obciążenie finansowe banków, wynikające z wykonywania nałożonych na nie obowiązków biurokratycznych, wpływa natomiast negatywnie nie tylko na działalność operacyjną i wyniki finansowe tych instytucji, ale również na koszt oferowanych przez nie usług. W konsekwencji koszt wymuszonych prawem obowiązków administracyjnych banków jest odczuwalny przez wszystkich ich klientów.