Kiedy samochody zaczynają wędrować

przez | 29/05/2009

Zmiany restrukturyzacyjne w firmach, łączenie lub wydzielanie spółek to tylko niektóre sytuacje, które powodują przepływ kadry pracowniczej. Szczególnie w obecnej sytuacji rynkowej mamy z nimi do czynienia coraz częściej. Samochód – zwłaszcza ten służbowy, to zwierzę towarzyskie, więc często podąża za swoim użytkownikiem.

Cesje samochodów, to jeden z elementów praktyki leasingowej, z którym firmy CFM mają do czynienia na co dzień. Do tzw. „przepięcia samochodów” dochodzi najczęściej w momencie, kiedy pracownik przechodzi z jednej spółki, do drugiej, a wraz z nim jego auto służbowe. Innymi często spotykanymi okolicznościami wiążącymi się z koniecznością dokonania cesji są procesy restrukturyzacyjne w firmach.

Bez względu jednak na wymienione przyczyny, z punktu widzenia umowy leasingu, której przedmiotem jest „przepinany” samochód, zawsze dochodzi do zmiany strony tej umowy, czyli korzystającego. Na gruncie prawa cywilnego zmiana korzystającego nie powoduje konieczności zawarcia nowej umowy leasingu. Wymagana jest jedynie zgoda leasingodawcy na zmianę korzystającego. Problemy mogą się jednak pojawić na gruncie prawa podatkowego, w którym pomimo długiego stażu funkcjonowania umów leasingu od osób prawnych, niektóre kwestie wciąż nie są doprecyzowane.

Czy kontynuowana umowa leasingu dla nowego korzystającego jest nadal podatkową umową leasingu operacyjnego? Czy nowy korzystający bez dodatkowych warunków może zaliczać do kosztów uzyskania przychodów zapłacone leasingodawcy raty leasingowe? Ponieważ cesja umowy leasingu nie została uregulowana w przepisach podatkowych, to w tym temacie istnieją rozbieżne opinie. Zarówno dla korzystających jak i dla leasingodawcy ta niejasność może stanowić problem. U korzystającego mogą pojawić się koszty niepodatkowe, a u leasingodawcy istnieje ryzyko utraty klienta – mówi Jarosław Oworuszko, Dyrektor Finansowy LeasePlan.

Istnieją rozbieżne opinie urzędów skarbowych, co do kwalifikacji „przejętej” umowy leasingu. Sprzeczności w interpretacjach władz skarbowych dotyczą tego, czy „przejęta” umowa leasingu nadal spełnia podatkowe warunki leasingu operacyjnego. Konsekwencją tych rozbieżności są pytania, czy nowy korzystający może bez dodatkowych warunków zaliczać do kosztów uzyskania przychodów raty leasingowe i odliczać VAT na zasadach przewidzianych w ustawie VAT dla leasingu – dodaje Magdalena Kawczyńska, Doradca Podatkowy LeasePlan.

Z takimi wątpliwościami nie mamy do czynienia, gdy cesja samochodów jest wynikiem zmian restrukturyzacyjnych w spółkach. Z restrukturyzacją mamy do czynienia m.in. gdy dwie spółki łącza się ze sobą, gdy spółka zmienia formę organizacyjną (np. ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przekształca się w spółkę akcyjną) albo też, gdy spółka podlega podziałowi (np. wydziela ze swego majątku jakąś część przenosząc ją do innej spółki).

W przypadku restrukturyzacji firmy, prawa i obowiązki wynikające z umów leasingu przechodzą na nowego korzystającego, bez konieczności podpisywania dodatkowych porozumień oraz uzyskiwania zgody leasingodawcy. Konieczne natomiast jest prawidłowe ustalenie daty przejęcia praw i obowiązków. Ponieważ połączenia, przekształcenia czy podziały skuteczne są z chwilą wpisania ich do rejestru przedsiębiorstw (KRS), dlatego niezbędne jest dostarczenie leasingodawcy pełnego odpisu KRS spółki, która przejęła prawa i obowiązki z umów leasingu. Dopiero na tej podstawie może on dokonać prawidłowego, zgodnego z prawem „przepięcia samochodów” – mówi Magdalena Kawczyńska, LeasePlan.

W przypadku nie udzielenia lub odmowy udzielenia przez leasingodawcę zgody, nie dochodzi do przejęcia obowiązków, wynikających z umowy leasingu, a w konsekwencji zobowiązanym do uiszczania stałych miesięcznych opłat leasingowych jest dotychczasowy korzystający. Sytuacja, w której samochód jest użytkowany przez inną spółkę, niż to wynika z umowy może budzić wątpliwości zarówno audytorów jak i urzędów skarbowych, co do możliwości zaliczania ich do kosztów uzyskania przychodów z umowy leasingu. Dokonywanie korekt faktur z powodu nie poinformowania leasingodawcy o dokonaniu cesji (w praktyce nie uzyskanie zgody na cesję) nie jest aprobowane przez audytorów i może budzić uzasadnione wątpliwości urzędów skarbowych – dodaje Jarosław Oworuszko, LeasePlan.

Z powyższych względów ważne jest, aby firma CFM z wyprzedzeniem była informowana przez klienta o zamiarze dokonania cesji. Pozwala to na wcześniejsze przygotowanie niezbędnych dokumentów, ewentualną aprobatę wniosku czy dokonanie zmian w systemie fakturowania. Poza tym leasingodawca może w tym czasie służyć klientowi odpowiednią pomocą, korzystając ze swojego bogatego doświadczenia np. pomoc w sporządzeniu odpowiednich porozumień.

Do cesji samochodów w przypadku, gdy nie następuje ono na skutek zmian restrukturyzacyjnych, niezbędna jest:

  • pisemna umowa pomiędzy dotychczasowym, a nowym korzystającym obejmująca przeniesienie praw i obowiązków z umowy leasingu
  • pisemna zgoda leasingodawcy. Prawny wymóg uzyskania jej uzyskania jest uzasadniony ważnym interesem firmy leasingowej, jako wierzyciela z tytułu należnych rat leasingowych. Stąd też udzielenie zgody na przejęcie praw i obowiązków z Umowy Leasingu jest niekiedy uzależnione od pozytywnej oceny zdolności kredytowej nowego korzystającego.