Czy kryzys ekonomiczny będzie przyczyną kryzysu małżeństw?

przez | 15/04/2009

Prawnicy i mediatorzy już pod koniec 2008 roku straszyli, że ekonomiczny kryzys światowy spowoduje znaczący wzrost rozwodów. W wielu krajach europejskich niekorzystne prognozy rozwodowe już się sprawdzają. Jak Polska wypada na tle innych krajów i czy powinniśmy się przygotować na falę rozwodów?

Wzrost zainteresowania problematyką rozwodów zauważany jest już przez prawników w Polsce. Jak wynika ze statystyk serwisu prawnego e-prawnik.pl, na przełomie 2008 i 2009 roku oraz w pierwszych miesiącach 2009 roku prawie dwukrotnie wzrosła ilość pytań o tematyce rozwodowej. Wprawdzie pytania z dziedziny prawa rodzinnego zawsze wyróżniały się wysoką statystyką, jednakże problematyka rozwodów rzadko była poruszana tak często jak to mam miejsce aktualnie. Użytkownicy serwisu coraz częściej interesują się zagadnieniami związanymi z ustaniem małżeństwa, jednakże najpopularniejsze w ostatnim czasie są informacje prawne o  podziale majątku wspólnego po rozwodzie.

Co na to wszystko dane statystyczne?

Rzeczywista liczba rozwodów badana jest rokrocznie przez Główny Urząd Statystyczny a dane zamieszczane są w rocznikach statystycznych. Urząd uwzględnia w statystykach różne okoliczności demograficzne: zróżnicowanie liczby rozwodów ze względu na regiony, wykształcenie i wiek rozwodzących się a także  przyczyny rozwodów.

Ogólne dane wskazują, iż od 2000 roku systematycznie wzrasta liczba rozwodów w Polsce. Największy wzrost przypada na lata 2004 – 2006. O ile w latach 1990 – 1999 ogólna liczba rozwodów wahała się w granicach 40 tysięcy, w 2003 roku Polacy wzięli ogółem 48.600 rozwodów, natomiast w 2006 roku aż 71.900 rozwodów. Jedyny spadek został zanotowany w 2007 roku – we wspomnianym roku liczba rozwodów ogółem zmniejszyła się do 66.600 rozwodów.

Znaczne różnice  można zanotować porównując liczbę rozwodów na wsiach i w miastach. Badania wskazują, iż w miastach liczba rozwodów jest prawie trzykrotnie wyższa niż na wsiach. O ile w miastach liczba rozwodów na 1000 osób zmniejszyła się ostatnio, o tyle na wsiach utrzymuje się od 2005 roku na stałym poziomie – prawie 1 małżeństwo na tysiąc osób rozwiodło się w 2007 roku na wsiach.

W krajach Unii Europejskiej od początku roku zanotowano znaczny wzrost liczby spraw rozwodowych. Jako jedyną przyczynę wskazuje się ogólnoświatowy kryzys ekonomiczny. Utrata pracy oraz obawa o spadek wartości majątku popycha małżonków do złożenia pozwu rozwodowego.

Co ciekawe, kryzys ekonomiczny powoduje dwa odmienne skutki. Z jednej strony małżonkowie chcą jak najszybciej się rozwieść wykorzystując swoją trudną sytuację (utrata pracy, bankructwo) tylko po to, aby mniej płacić małżonkowi i ostatecznie wykorzystać kryzys dla swoich korzyści. Nierzadko także małżonkowie po prostu nie chcą bezwartościowego majątku i o ile jeszcze niedawno próbowali „wyrwać” sobie jak najwięcej przy podziale, o tyle teraz wolą przykładowo spłacić połowę wartości domu (których ceny rynkowe znacząco spadły) i w ten sposób uniknąć większych spłat małżonkowi.

Z drugiej strony, bardzo często trudna sytuacja na rynku powoduje, iż małżeństwa, które zamierzały się rozwieść zmuszone są nadal pozostawać razem. Powodem tego jest spadek wartości ich majątku, niemożność oszacowania go jak i trudności w znalezieniu nabywców dóbr należących do majątku wspólnego.

Warte uwagi jest także to, iż dla małżonków ważniejsze jest rozpoczęcie batalii rozwodowej i ostateczne zakończenie małżeństwa niż oszczędzanie już nadszarpniętych przez kryzys budżetów domowych i osobistych. Postępowanie rozwodowe nie jest instytucją tanią. W Polsce koszt postępowania rozwodowego waha się bowiem w granicach od 2 do 4 tysięcy złotych (pozew o rozwód 600 zł, podział majątku wspólnego 1.000 zł koszt zastępstwa adwokackiego ok. 2.000 zł).

Dziś możemy tylko przewidywać, jak aktualny kryzys odciśnie się na liczbie rozwodów. Czy będzie miał wpływ spajający rodzinę, czy też odwrotnie, trudna sytuacja majątkowa, problemy ze spłatą kredytów, czasem utrata pracy spowodują zwiększenie się rozpadów związków małżeńskich? Analogicznie jak w przypadku samego kryzysu, to czas pokaże, czy światowy kryzys ekonomiczny, spowoduje ostatecznie większy kryzys w małżeństwach czy też właśnie wzmocni więzi rodzinne.

Autor raportu: Grzegorz Pawelec – ekspert serwisu www.e-prawnik.pl