KIG za zmianą systemu stawek dostępu do infrastruktury kolejowej

przez | 08/04/2009

Krajowa Izba Gospodarcza uważa, że obecny system stawek dostępu do infrastruktury kolejowej powinien ulec zmianie. Proponowane zmiany to m.in. odejście od modelu kształtowania stawek dostępu do infrastruktury kolejowej opartego na bilansie kosztów ponoszonych przez zarządcę infrastruktury oraz wprowadzenie takich samych zasad kształtowania stawek dostępu do torów dla przewoźników kolejowych, jakie obowiązują przewoźników drogowych za korzystanie z dróg.

Zdaniem KIG stosowany obecnie system stawek dostępu do infrastruktury kolejowej dla kolejowych przewoźników towarowych jest sprzeczny z zasadą równego traktowania przewoźników drogowych oraz  kolejowych i jest jedną z zasadniczych przyczyn sukcesywnego zmniejszania się udziału transportu kolejowego w rynku przewozów towarów. W szczególności na zbyt wysokie, przesądzające o niekonkurencyjności transportu kolejowego, stawki dostępu do infrastruktury torowej ma wpływ mechanizm budowania tych stawek w oparciu o koszty działalności operacyjnej, finansowej i inwestycyjnej spółki zarządcy infrastruktury kolejowej, w tym m.in. w oparciu o:

  • koszty amortyzacji infrastruktury kolejowej,
  • koszty utrzymania infrastruktury kolejowej,
  • koszty finansowe kredytów i pożyczek zaciąganych na modernizacje i rozwój infrastruktury kolejowej.

Stosowanie tego mechanizmu w dłuższym czasie oznacza, że im większe nakłady na utrzymanie i rozwój infrastruktury, tym większa w perspektywie baza kosztowa dla wyliczania stawek dostępu do tej infrastruktury i tym mniejsze w konsekwencji przewozy kolejowe.

Zdaniem KIG, łagodzenie negatywnych skutków tego mechanizmu doraźnymi dotacjami dla spółki PKP PLK SA nie likwiduje przyczyn powyższego, dyskryminującego kolejowych przewoźników towarowych systemu. W konsekwencji nie mogą oni na równych prawach z przewoźnikami drogowymi konkurować na rynku przewozów ładunków.

Utrzymywanie takiego stanu rzeczy stawia pod znakiem zapytania sens inwestowania w infrastrukturę kolejową, po której będzie jeździło coraz mniej pociągów towarowych.

Wydane w dniu 27 lutego 2009 roku nowe Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie: warunków dostępu i korzystania z infrastruktury kolejowej, nie przynosi jakościowego przełomu w mechanizmie stanowienia stawek dostępu dla kolejowych przewoźników towarowych.

Propozycje zmian

Dla odwrócenia negatywnych trendów w zakresie kolejowych przewozów towarowych i dla stworzenia kolejowym przewoźnikom towarowym porównywalnych z transportem drogowym szans działalności, KIG proponuje:

1. Odejście od modelu kształtowania stawek dostępu do infrastruktury kolejowej opartego na bilansie kosztów ponoszonych przez zarządcę infrastruktury.
2. Stawki dostępu do torów dla przewoźników kolejowych powinny być kształtowane na takich samych zasadach i w porównywalnej wysokości jak opłaty za korzystanie z dróg dla przewoźników drogowych.
3. Uwzględniając aktualny poziom opłat ponoszonych przez przewoźników drogowych, to odpowiadająca im wysokość stawek dostępu do torów dla przewoźników kolejowych powinna być kalkulowana na poziomie umożliwiającym pokrycie wyłącznie uzasadnionych kosztów prowadzenia ruchu kolejowego przez zarządcę infrastruktury kolejowej.
4. Zmiany systemu i wysokości stawek dostępu do torów dla przewoźników kolejowych powinny być przeprowadzane tylko w sytuacji adekwatnych zmian w opłatach ponoszonych przez przewoźników drogowych.
5. Wysokość opłat dla przewoźników drogowych i wysokość stawek dostępu do torów powinny być ustalane i ogłaszane przez Ministra właściwego do spraw Transportu. Zmiany w opłatach i stawkach powinny być skorelowane w czasie ich wprowadzania i czasookresie ich obowiązywania.

Wprowadzenie proponowanych zmian w systemie stanowienia stawek dostępu do infrastruktury kolejowej wymaga podjęcia pilnych prac nad zmianami w ustawie o transporcie kolejowym z dnia 28 marca 2003 roku i wydanych do tej ustawy rozporządzeniach. Nakłady na utrzymanie, modernizacje i rozwój infrastruktury kolejowej powinny być, podobnie jak ma to miejsce w zakresie infrastruktury dróg kołowych, ponoszone przez państwo i samorządy lokalne. Zagadnienia te powinna regulować odrębna ustawa o systemie finansowania nakładów na utrzymanie, modernizację i rozwój infrastruktury kolejowej.