Barometry kryzysu – Wskaźnik PENGAB

przez | 30/03/2009

PENGAB jest syntetycznym wskaźnikiem koniunktury w placówkach bankowych. Opracowywany jest od 1993 r. przez Pentor Instytut Badania Opinii i Rynku we współpracy i na zlecenie Związku Banków Polskich.

Wskaźnik jest obliczany na podstawie wyników sond wśród wybranych 200 placówek bankowych z całego kraju, reprezentujących wszystkie typy banków krajowych, z wyjątkiem banków zagranicznych, samochodowych i internetowych. Badanie jest przeprowadzane co miesiąc.

Respondenci odpowiadają na pytania dotyczące oceny oraz prognozy rozwoju sytuacji w następujących obszarach działalności danej placówki bankowej:

  • zmian stanów depozytów złotowych,
  • zmian stanu depozytów walutowych,
  • zmian stanów kredytów złotowych,
  • zmian stanu depozytów walutowych,
  • oprocentowania kredytów,
  • relacji depozytów walutowych do złotowych,
  • relacji kredytów walutowych do złotowych,
  • popytu na jednostki funduszy inwestycyjnych,
  • popytu na akcje i obligacje,
  • ogólnej sytuacji ekonomicznej placówek.

Podobnie, jak w przypadku wskaźnika PMI, tu również respondenci mają do wyboru trzy możliwe odpowiedzi, formułując swe oceny w porównaniu do miesiąca poprzedniego: nastąpił wzrost (poprawa), brak zmiany, nastąpił spadek (pogorszenie).
Różnice między odsetkiem odpowiedzi pozytywnych i odsetkiem odpowiedzi negatywnych w poszczególnych kategoriach pytań stanowią podstawę dla tworzenia cząstkowych wskaźników ocen i prognoz. Te z kolei pozwalają zidentyfikować tendencję w danym obszarze funkcjonowania sektora bankowego i służą obliczania ogólnego wskaźnika koniunktury w placówkach bankowych – PENGAB.

Ponadto przedstawiciele placówek bankowych odpowiadają na pytania dotyczące:

  • przewidywanego na koniec roku oprocentowania kredytu lombardowego, trzymiesięcznej lokaty i kredytu na cele gospodarcze,
  • oczekiwanej stopy inflacji,
  • kursu dolara i euro na koniec roku,
  • bieżących wydarzeń i spraw istotnych z punku widzenia funkcjonowania sektora bankowego.

Jako, że wskaźnik dotyczy sytuacji w sektorze bankowym, jest on źródłem istotnych informacji o ogólnej sytuacji gospodarczej kraju, przedsiębiorstw i ludności. Mówi wiele o istniejącej koniunkturze a także posiada wartość prognostyczną.

Poważny sygnał ze strony PENGAB-u wyszedł w pierwszej połowie 2006 r. a następny w pierwszej połowie 2007 r., kiedy spadł on o 25 proc., znacznie więcej niż rok wcześniej. Kto wówczas wierzył w kryzys? – rosła giełda drożały nieruchomości, wzrastał PKB. Po odreagowaniu w drugiej połowie roku wskaźnik nie osiągnął już poprzedniego szczytu i ponownie spadł – i to powinno dać do myślenia. Przypomnijmy, w ostatnich miesiącach 2007 r. nastąpiło odwrócenie trendu wzrostowego na spadkowy na giełdach światowych, również w Polsce. Zaczęły tracić na wartości również nieruchomości. Później pojawiły się jeszcze dwa lokalne szczyty. We wrześniu 2008 r. rozpoczął się gwałtowny spadek wskaźnika PENGAB, razem z indeksami giełdowymi. Powodem było ujawnienie z pełną wyrazistością problemów sektora nieruchomości i finansowego w Stanach Zjednoczonych. Zbankrutował Lehman Brothers.

W efekcie wskaźnik PENGAB spadł do rekordowo niskiego poziomu. W marcu 2009 r. osiągnął 11,4 pkt. Oznacza to spadek o 75 proc. od maksimum z 2007 r.

Jak widać, PENGAB dobrze odzwierciedla stan sytuacji gospodarczej i może służyć jako narzędzie analityczne oraz wspomagać prognozowanie.

Jan Mazurek