Moc analizy sieci społecznych – ukryty potencjał biznesowy

By | 01/09/2011

Organizacje, poza spełnianiem swoich funkcji biznesowych, stanowią podłoże dla tworzenia się sieci relacji społecznych. Wspólne środowisko pracy wymusza nawiązywanie nowych znajomości i kontaktów związanych zarówno z bezpośrednio wykonywanymi zadaniami jak i życiem prywatnym. Jakie korzyści może przynieść analiza sieci społecznych w firmie?

Jeśli Twój przyjaciel staje się otyły, Twoje szanse na otyłość wzrastają aż o 57%! Ludzie, znajdujący się w swoim bezpośrednim sąsiedztwie w strukturze sieci społecznej mają tendencję do upodobniania się do siebie wraz z upływem czasu.

Poprzez sieci społeczne przenoszone są m.in. normy, postawy i zachowania. Co ważne sieć społeczna przenosi zarówno aspekty pożądane przez organizację jak i zdecydowanie niepożądane? Przykładem może być poruszona wcześniej kwestia otyłości dobrze udokumentowana w badaniach Nicholasa Christakisa (2007). Zatem ludowe przysłowie, „kto z kim przystaje, takim się staje” okazuje się być użyteczne dla biznesu.

Dlaczego zatem warto analizować sieci społeczne? Jakie korzyści płyną z mapowania struktur połączeń nieformalnych wewnątrz organizacji?

– Przykładowo spojrzenie na sytuację w organizacji z perspektywy sieciowej pozwala lepiej zrozumieć zachowania pracowników oraz odkryć, dlaczego pewne zespoły się bardzo efektywne a inne nieefektywne– twierdzi Dariusz Ambroziak z Instytutu Analiz im. Karola Gaussa sp. z o. o. – Analiza sieci społecznych stanowi również doskonałe uzupełnienie w doradztwie organizacyjnym, dostarczając niezwykle użytecznego kontekstu do analizowania zachowania pojedynczych pracowników.

Budowa sieci społecznej

Typowa sieć społeczna składa się z dwóch głównych typów elementów – węzłów oraz połączeń. Węzłami mogą być pracownicy organizacji, działy, zespoły itp. Połączenia między węzłami mogą natomiast reprezentować różnego rodzaju relacje, takie jak na przykład relacje społeczne (lubię/nie lubię), ścieżki transferu wiedzy, czy też współpracę między poszczególnymi podmiotami.

Mapę sieci społecznej można także uzupełniać o dodatkowe informacje, dodając atrybuty do węzłów i połączeń. Do każdego węzła reprezentującego pracownika można na przykład dodać informację o jego efektywności na stanowisku, poziomie satysfakcji z pracy, poziomie kompetencji czy też stopniu motywacji i zaangażowania. Przy pomocy atrybutów połączeń można natomiast reprezentować między innymi siłę związku między dwoma jednostkami, częstotliwość występowania kontaktów, ich rodzaj (pozytywne/negatywne) lub też kierunek – jak w przypadku jednokierunkowego transferu wiedzy. Na rysunku 1 zamieszczono przykładową mapę niewielkiej organizacyjnej sieci społecznej, z dodanym atrybutem efektywności pracowników.

Poniżej znajduje się kilka przykładowych zastosowań analizy sieci społecznych:

Wyodrębnianie klik – badania empiryczne nad budową sieci społecznych dowodzą, że mają one strukturę małych światów. Oznacza to, że w sieciach występują gęsto powiązane ze sobą podgrupy. Jednostki wewnątrz takich podgrup mają tendencję do upodabniania się do siebie na wielu wymiarach, takich jak normy czy zachowania. Zidentyfikowanie klik wewnątrz struktury organizacji umożliwia między innymi efektywne planowanie procesów szkoleniowych, oraz ułatwia przewidywanie dynamiki zmian.

Mapowanie ścieżek transferu wiedzy – od kogo pracownicy najczęściej pobierają wartościowe informacje? Które jednostki odgrywają kluczową rolę w procesach transferu informacji wewnątrz firmy? Mapowanie nieformalnych ścieżek transferu informacji umożliwia optymalizację procesów zarządzania wiedzą, co ma istotne przełożenie na końcową efektywność.

Analiza pozycji w sieci – które jednostki zajmują najkorzystniejsze pozycje w strukturze sieci? Do kogo w pierwszej kolejności trafiają wartościowe informacje? Czy liderzy zajmują w sieci centralne pozycje, czy może znajdują się na obrzeżach? Analiza sieci społecznych pozwala odpowiedzieć na powyższe pytania, dostarczając między innymi rzetelnych podstaw do efektywnego przydzielania zadań.

Podsumowując, analiza sieci społecznych udostępnia nową, jakość w zakresie analizy zjawisk i procesów zachodzących w organizacji. Można przewidywać, iż w perspektywie najbliższych lat, analiza sieci społecznych stanie się równie powszechna, co np. analiza SWOT.

Grzegorz Rajca, Instytut Analiz im. Karola Gaussa